‘Ontspan, Ontspan, Ontspan!’

Gisteren heb ik het hoge woord eruit gegooid: ‘IK’. Terwijl de bespiegelingen over tijdelijkheid en vergankelijkheid sinds de 10e juli 2022 gestaag groeien realiseer ik me dat dit ‘Ik’ het verdwijnpunt is. Of zelfs een krachtpunt. Waar verschijn of verdwijn ik? In ieder geval binnen dit tijd en ruimte continuüm.

Het ‘Ik’ is een trappetje dat bestaat uit feiten, gevoelens en identiteit. Als opstap naar wat Zingeving heet. Op dit vierde plateau komen we levensvragen tegen die vanaf een bepaalde leeftijd de weg versperren. We komen er niet meer omheen. Het gaat nu om het gebied en niet meer om de kaart. Behalve de toegangskaart.

Als er iets problematisch is aan het ‘Ik’ dan is dat het verlangen om het leven, mijn leven, te begrijpen. Biografisch gezien valt dat verhaal nog te volgen. Gevoelsmatig wordt dit al een stuk ingewikkelder en de onderdelen waaruit onze identiteit bestaat zijn net zo vergankelijk als de golven van de zee. Zo behoren ze tot Het Zijn en een seconde later tot het domein van Niet-Zijn. Het ‘ik’ is de kleine terrorist die greep op de zaak wil houden. Een onbegonnen zaak, maar diep geworteld als doodsangst bij een boreling die veel te lang op de aandacht van de moeder moet wachten.

Is er dan toch nog iets ‘gemakkelijks’ aan dit ‘ik’? Waarschijnlijk het mysterie van overgave aan het onvermijdelijke aspect van deze kwestie. Wat wij ‘het ik’ noemen is de rol die ons door het leven toegewezen is. Als het goed is blijkt deze rol ons op het lijf geschreven te zijn. Met lichaam en ziel je rol spelen is alle weerstand laten varen en opgaan in dat wat bij je past. Wat dat betreft maakt het ook niet uit welke rol je speelt, held of schurk, beiden zijn nodig. Het wordt pas lastig als je jouw rol – of delen daarvan – afwijst. Dat maakt je – in feite – ontrouw aan jezelf. Want je onderbreekt je eigen levensstroom.

Grip proberen te houden of zaken wegduwen – twee kanten van dezelfde munt. Als vorm van gedrag makkelijker waarneembaar bij een ander dan bij jezelf. Tijd en ruimte scheppen de illusie van permanentie. Toch is ons verhaal in een oogwenk voorbij. Ons ultieme optreden is als een dans.

Eén van mijn vechtkunst leraren vatte ooit de essentie van de oplossing van deze kwestie samen in een uitspraak. Die hij aan het begin van iedere les als opdracht aan ons – zijn gewaardeerde leerlingen – herhaalde: ‘ontspan, ontspan, ontspan!’


“Relax, Relax, Relax!

Yesterday the word was out: ‘I’. As the reflections on temporality and impermanence have been growing steadily since July 10, 2022, I realize that this ‘I’ is a vanishing point. Or even a power point. Where do I appear or disappear? At least within this time and space continuum.

The ‘I’ is a staircase that consists of facts, feelings and identity. As a stepping stone to what is called ‘Meaning’. On this fourth plateau we come across questions of life that block the way from a certain age. We can’t get around it anymore. It’s now about the area and not about the map anymore. Except the entrance ticket.

If there is something problematic about the ‘I’ it is the desire to understand life, my life. Biographically, that story is understandable. Emotional this becomes a lot more complicated as the parts that make up our identity are just as transient as the waves of the sea. Thus they belong to Being and just a second later to the domain of Non-Being. The ‘I’ is the petty terrorist who wants to keep a grip on the matter. A hopeless case, but deeply rooted as the terror of a newborn who has to wait far too long for the mother’s attention.

Is there still something ‘easy’ about this ‘I’? Probably the mystery of surrendering to the inevitable aspect of this matter. What we call “the I” is the role assigned to us by life. If all goes well, this role appears to be made for us. Playing your part – with body and soul – means letting go of all resistance and being absorbed in what suits you. In that respect, it doesn’t matter which role you play, hero or villain, both are needed. It only becomes difficult if you reject your role – or parts of it. That makes you – in fact – untrue to yourself. Because you interrupt your own lifestream.

Trying to keep a grip or push things away – two sides of the same coin. As a form of behavior more easily perceptible in others than in yourself. Time and space create the illusion of permanence. Yet our story is over in the blink of an eye. Our ultimate performance is like a dance.

One of my martial arts teachers once summed up the essence of solving this issue in a statement. Which he repeated at the beginning of each lesson as an instruction to us – his esteemed students –: ‘relax, relax, relax!’


2 thoughts on “‘Ontspan, Ontspan, Ontspan!’

  1. Jaja, daar zit je dan bovenin de piramide van Bateson, van Dilts, van Maslow, van … Een voorrecht dat aan je leeftijd kleeft, als een soort van nagerecht.
    Bateson noemde het de logische niveaus, oplopend van omgeving naar gedrag naar vaardigheden naar overtuigingen en waarden, uiteindelijk naar identiteit. Van de praktijk van alledag zeg maar naar het wazige van wat zich binnenin ons afspeelt. De logische niveaus die steeds onlogischer werden, of – om met Maslow te spreken – de behoeftenniveaus die steeds minder grijpbaar werden.
    ‘Ontspan, ontspan, ontspan’, is inderdaad de beste non-actie daar bovenin. Net zoals onderin trouwens, maar daar kwamen we al eerder achter.

  2. Hahaha, we bevinden ons dus in goed gezelschap Stan. Kom maar op met die toetjes!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close