Over Doen en Niet-doen

Gisteren werd ik door mijn zondagse wandelvriend Evert verleid om een bezoek te brengen aan de Kunsthal in Rotterdam. Als historicus was hij geïnteresseerd in de tentoonstelling ‘Here we are! Women in Design 1900 – Today’. Later op de dag vertelde hij mij al eerder dit evenement te hebben bezocht, maar die vorige keer slechts tot de helft te zijn gekomen. Het aanbod was blijkbaar zo uitgebreid dat het niet in één keer te behappen viel, althans als je zoals Evert en ik halverwege de 60 bent, of dat tijdstip bent gepasseerd. Ook ik moest toegeven dat het aanbod nogal aan de ruime kant was.

In weerwil van de verwachtingen – er viel veel moois te zien – ontbrak er toch iets… althans dat realiseerde ik me op een gegeven moment. Het lastige van dat moment was dat mijn geheugen me op dat moment in de steek liet. Weliswaar kwamen voor mijn geestesoog allerlei namen voorbij, zij het dat dit geen resultaat opleverde op Google. Zo had ik wel beelden voor ogen van foto’s waar teksten overheen stonden in Futura Bold Italic, maar de naam van de maakster kon ik pas achterhalen toen ik een paar uur later weer thuis was. De batterij van mijn iPhone was inmiddels bijna leeg – langer zoeken op eerstgenoemde locatie bleek zinloos.

Barbara Kruger was de naam die ik zocht. Oorspronkelijk opgeleid als grafisch ontwerpster en langdurig gewerkt bij de tijdschriften van Conde Nast had zij een fascinatie ontwikkeld voor het gebruik van eenvoudige fotografie en teksten. Deze houding kwam haar goed van pas op het moment dat zij de New Yorkse arena van de beeldende kunsten betrad ten tijde van de grote hype van vrouwelijke kunstenaars die hun eigen identiteit als onderzoeksobject vorm gaven.

In het bovenstaande interview met o.a. Iwona Blazwick van het Modern Art Museum in Oxford verteld Kruger uitgebreid over de weg die ze heeft bewandeld en over de ontwikkelingen die volgden na de periode waarin ze naam heeft gemaakt. Interessant is bovendien dat als je nu zoekt op werk van haar geconfronteerd wordt met een vorm van kunst die het affichematige allang is ontstegen en is geëvolueerd naar installatiekunst van grote zeggingskracht.

Daarbij gaat het niet alleen om technische mogelijkheden die voor een vorm van democratisering hebben gezorgd – vroeger kosten zeefdrukken om dit soort installaties mogelijk te maken duizenden dollars, de huidige print technologie slechts een fractie van dit soort bedragen. Vergelijkbaar met soortgelijke DIY ontwikkelingen in de blog en video technologie. Publiceren is nu voor de massa.

De vraag is waar het verschil ligt met toen en nu. Dat vrouwen inmiddels een plek hebben veroverd in zowel de wereld van design als in de kunsten mag duidelijk zijn. Daarmee zijn zij onder dezelfde wetmatigheden komen te vallen als mannen – als het gaat om aandacht in de media en de musea, in de concurrentiestrijd om het bewustzijn van hun aanwezigheid. Wat dat betreft vind ik het een gemiste kans dat De Kunsthal Kruger niet in deze tentoonstelling heeft opgenomen. Het blijft een keuze natuurlijk. Een kwestie van doen of niet-doen. Doodzonde.

Over het gebruik van fotografie en tekst voor dagelijks gebruik heeft Kruger in het interview een intrigerende opmerking die niet zou misstaan in een heruitgave van ‘On Photography’ van Susan Sontag: ‘de huidige generaties gebruiken fotografie amper om iets te willen laten zien van de wereld en hun gevoelens daarover. Op Facebook en Instagram is een foto vooral het bewijs dat je ergens bent of bent geweest. Als je er van uitgaat dat fotografie ook taal is hebben we het over een devaluatie van wat taal heet. Communicatie behoort tegenwoordig tot het gebied van ‘texting’ en ‘messaging’ net als fotografie tot ‘imaging’. De diepgang ontbreekt.’

Wat dat met ons innerlijk doet is een vraag waar nog geen antwoord op is. Dat dit behoort tot één van de grote vraagstukken op dit moment mag duidelijk zijn. Als je de werkelijkheid alleen kent van een beeldscherm heb je het contact met de realiteit verloren. Kennis is geen ervaring.

About Do and Don’t

Yesterday I was tempted by my Sunday hiking friend Evert to visit the Kunsthal in Rotterdam. As a historian, he was interested in the exhibition Here we are! Women in Design 1900 – Today’. Later in the day, he told me that he had attended this event before, but only got to half of it last time. The range was apparently so extensive that it was not easy to digest in one go, at least if you, like Evert and I, are in your mid-60s, or have passed that time. I also had to admit that the offer was rather on the wide side.

Despite the expectations – there was a lot to see – something was still missing… at least that’s what I realized at a given moment. The trouble with that moment was that my memory was failing me at that time. Admittedly, all kinds of names passed by in my mind’s eye, although this did not yield any results on Google. For example, I had images in mind of photos with texts over them in Futura Bold Italic, but I could only find out the name of the maker when I was back home a few hours later. My iPhone’s battery was now almost empty – a longer search in the former location proved pointless.

Barbara Kruger was the name I was looking for. Originally trained as a graphic designer and worked for a long time at Conde Nast magazines, she had developed a fascination for the use of simple photography and texts. This attitude served her well when she entered the New York arena of the visual arts at a time of great hype of female artists shaping their own identity as research objects.

In the above interview with, among others, Iwona Blazwick of the Modern Art Museum in Oxford, Kruger talks extensively about the road she has walked and about the developments that followed after the period in which she made a name for herself. It is also interesting that if you now search for her work, you are confronted with a form of art that has long since transcended the poster and has evolved into installation art with great expressiveness.

It’s not just about technical possibilities that have brought about a form of democratization – screen printing used to cost thousands of dollars to enable these kinds of installations, today’s printing technology only costs a fraction of this kind. Similar to DIY developments in blog and video technology. Publishing is now for the masses.

The question is where the difference lies between then and now. It is clear that women have now conquered a place in both the world of design and the arts. As a result, they have come under the same laws as men – when it comes to attention in the media and museums – in the competition for awareness of their presence. In that regard, I think it is a missed opportunity that De Kunsthal has not included Kruger in this exhibition. It remains a choice of course. A matter of doing or not doing. Mortal sin.

About the use of photography and text for everyday use, Kruger has an intriguing comment in the interview that would not be out of place in a reissue of Susan Sontag’s ‘On Photography’: “current generations hardly use photography to show something of the world and their feelings about it. On Facebook and Instagram, a photo is mainly proof that you have been or have been somewhere. If you assume that photography is also language, we are talking about a devaluation of what is called language. Communication today belongs to the field of texting and messaging, just like photography belongs to imaging. The depth is lacking.”

What that does to us inside is a question to which there is as yet no answer. It is clear that this is one of the major issues at the moment. If you only know reality from a screen, you have lost contact with reality. Knowledge is not experience.


6 thoughts on “Over Doen en Niet-doen

  1. Wat ik op jouw conclusie nog aan zou willen vullen:
    Voor velen is het beeldscherm het venster naar de wereld, naar een door anderen voor hen geselecteerde wereld. Naar een realiteit die zij reëel achten, maar die gemanipuleerd is en onecht. Veelal bedoeld om de kijker eveneens te manipuleren.
    Het is doodzonde als je het idee hebt de wereld te kennen en intussen de werkelijkheid misloopt. Schadelijk, lijkt mij. Zoals jij terecht vaststelt, moeten we nog meemaken hoe we die schade – het antwoord – gaan definiëren. Dat we haar nu al meemaken, lijkt mij echter evident. Maar zoals wel vaker zien we het niet zolang we er nog middenin staan.

  2. Ik moet even iets rechtzetten, Huub. 😉 De eerste keer bezocht ik de expo tegen sluitingstijd. Na een kwartier werd ik door de suppoosten naar de uitgang gedirigeerd. Dáárom wilde ik nog eens terug om de rest te kunnen bekijken. Ik vond de tentoonstelling geenszins overweldigend hoor. Bij mij beklijft juist het beperkte overzicht. Ik vond het een matige tentoonstelling met weinig interessante muurteksten en te summiere informatie. Bovendien moet je bij elk object puzzelen wélk tekstbordje naar wélke ontwerper verwijst.
    Kruger is overigens geen ontwerper maar kunstenaar. Maar de inrichters zetten mij ook op een verkeerd been door aan ‘t begin affiches van Theo(!) Molkenboer te tonen m.b.t. vrouwenemancipatie en verderop nog iets over de, anonieme, Guerrilla Girls: wat mij betreft eveneens Fremdkörper in dit geheel dat onder de noemer ‘Women in Design’ wordt gepresenteerd.

  3. @Stan Niks aan toe te voegen vanzelfsprekend.

  4. @Evert Tja alles blijft subjectief. ‘Matige tentoonstelling’ lijkt me echter een juiste definitie.

    Kruger verteld in het interview dat ze nog steeds designwerk doet voor de magazines van Conde Nast. Dat ze bekender is als kunstenaar doet dus niks af aan het feit dat haar roots en haar huidige praktijk nog steeds ook in design liggen. Simpele economische kwestie.

    Toegegeven, ze is geen Anna Weyant, die op haar 27e al schilderijen verkoopt voor 1,6 miljoen dollar en date met haar artdealer Gagosian. https://www.wsj.com/articles/anna-weyant-paintings-larry-gagosian-11655482365

  5. Mooi stuk. De verhouding van de mens tot de tijd moet worden vastgelegd. Liefst niet als bewijs maar vanuit het gevoelsmatige. Wat doet het met je?

  6. @Marco Blijft een goede vraag!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close